Ciało człowieka można rozumieć jako zbiór, zespół stawów – ruchomych połączeń elementów szkieletu. To seria stabilnych segmentów, poruszających się na mobilnych stawach. Możemy wyróżnić stawy, które w głównej mierze będą wymagały stabilności, bądź mobilności. Co oznaczają te pojęcia ?

  • MOBILNOŚĆ – jest to zdolność układu nerwowo-mięśniowego do wykonania efektywnego ruchu w stawie – w pełnym, bezbolesnym zakresie. Innymi słowy mobilność odnosi się do tego co staw może wykonać, stanowi potencjał dla ruchu. Mobilny staw będzie działał podobnie jak nowe, dobrze naoliwione drzwi, otwierające się bez problemu, w pełnym zakresie.
  • STABILNOŚĆ – to aktywna kontrola położenia stawu, pozwalająca przenosić siły z wykorzystaniem elastyczności tkanki mięśniowej i mobilności stawu. Przykładowo stabilna łopatka, pozwala nam na wyciśnięcie, utrzymanie ciężaru nad głową. Stabilny staw odpowiada za kontrolę w obecności potencjalnych zmian,zakłóceń przebiegu ruchu.

Ruch ciała człowieka w poszczególnych stawach można określić jako wzajemną grę, oddziaływanie między     stabilnością i mobilnością. Każdy ze stawów ma wpływ na kontinuum mobilność-stabilność. Koncepcja Joint by jointanalizuje poszczególne stawy, przyporządkowując im odpowiednio komponent mobilności, bądź stabilności.

W zależności od tego, z jakim stawem  mamy do czynienia, poszczególny komponent w większości przypadków będzie dla niego priorytetowy. Można powiedzieć, że każdy staw wymaga w głównej mierze mobilności, bądź stabilności. Podążając od dołu łańcucha (szkieletu) potrzeba ta rozkłada się naprzemiennie:

  • stawy śródstopia– stabilność
  • staw skokowy – mobilność
  • staw kolanowy – stabilność
  • staw biodrowy – mobilność
  • odcinek lędźwiowo-krzyżowykręgosłupa – stabilność
  • odcinek piersiowy kręgosłupa – mobilność
  • łopatka- stabilność
  • staw ramienny– mobilność
  • staw łokciowy- stabilność
  • staw promieniowo-nadgarstkowy – mobilność
  • stawy śródręcza – stabilność

Jakie zastosowanie ma ta koncepcja w treningu ? Należy spojrzeć na aparat ruchu  jako jeden, wspólnie działający mechanizm, aniżeli oddzielne mięśnie, bądź grupy mięśniowe. Z tego powodu w podejściu funkcjonalnym odeszło się od koncepcji treningu poszczególnych mięśni np. klatka piersiowa i triceps, na rzecz treningu opartego o wzorce ruchowe (np. pchanie, przyciąganie, zgięcie w stawie biodrowym), dbając o zachowanie prawidłowej mobilności i stabilności w poszczególnych stawach.

Podejście to tłumaczy również powstawanie  dysfunkcji układu ruchu oraz kontuzji, zwłaszcza tych niewynikających z bezpośredniego kontaktu (np. z przeciwnikiem). Przykładowo, u koszykarza, który ma problem z kolanami, przyczyny bólu można dopatrywać się w niemobilnym stawie skokowym. Osoba wykonująca przysiad ze sztangą z przodu nie będzie w stanie wykonać w prawidłowy sposób ćwiczenia, jeśli zabraknie jej mobilności np. w odcinku piersiowym kręgosłupa czy stawach ramiennych. W takim przypadku zacznie się pochylać, upuści sztangę do przodu lub wykona ćwiczenie kompensując braki mobilności ruchem w innych stawach, co prędzej czy później doprowadzi do kontuzji.

Mobilność i stabilność stanowią koncepcję, konstrukt. Z pewnością możemy znaleźć przypadki, gdzie np. w teoretycznie stabilnym odcinku lędźwiowym kręgosłupa będzie zachodził ruch (np. Jefferson Curl). Każda osoba wymaga indywidualnego podejścia. Niemniej jednak, koncepcja ta pozwala na bezpieczne funkcjonowanie aparatu ruchu w przestrzeni, w sposób w jaki został on do tego zaprogramowany i przygotowany. Być może przyczyną bolących barków przy wyciskaniu będzie źle działająca, niestabilna łopatka.

  1. Boyle, M., 2010. Advanced in Functional Training. Training Techniques for Coaches, Personal Trainers and Athletes

2.  Boyle, M., 2003. New Functional Training for Sports

  1. Cook, G., 2010. Movement: Functional Movement Systems: Screening, Assessment, Corrective Strategies
  2. 5. Jovanovic, M., 2010. Complementary training [online]. Joint-By-Joint Approach and Warm-Up.
Tags: